Trẻ Sơ Sinh Thường Xuyên Khò Khè Khi Ngủ: Khi Nào Là Sinh Lý, Khi Nào Là Dấu Hiệu Bệnh Lý?

Tiếng thở của trẻ sơ sinh luôn là điều khiến các ông bố, bà mẹ đặc biệt quan tâm. Nhiều cha mẹ không khỏi lo lắng khi thấy trẻ sơ sinh thở khò khè khi ngủ hoặc phát ra tiếng u ức, rụt rịt ở vùng cổ họng. Hiện tượng này xảy ra khá phổ biến, nhưng không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh lý đường hô hấp nguy hiểm.

Vậy nguyên nhân do đâu khiến trẻ sơ sinh khò khè ở cổ họng? Làm sao để phân biệt tiếng khò khè sinh lý bình thường và dấu hiệu cảnh báo bệnh lý? Mẹ nên chăm sóc và điều chỉnh tư thế nằm cho bé như thế nào để đường thở của con luôn thông thoáng? Mobychoice sẽ giúp cha mẹ giải đáp chi tiết dưới góc nhìn y khoa ngay sau đây.

1. Vì sao trẻ sơ sinh thở khò khè khi ngủ?

Khò khè là âm thanh bất thường phát ra khi luồng không khí đi qua đường hô hấp bị cản trở hoặc thu hẹp. Ở trẻ sơ sinh, hiện tượng trẻ sơ sinh thở khò khè khi ngủ thường xuất phát từ các đặc điểm sinh lý đặc thù của cơ thể bé:2

• Đường thở và vách mũi của bé rất nhỏ: Hệ hô hấp của trẻ sơ sinh chưa phát triển hoàn thiện. Đường kính ống thở rất hẹp, chỉ cần một lượng dịch nhầy nhỏ hoặc một giọt sữa sót lại cũng đủ làm cản trở luồng khí, tạo ra tiếng khò khè khi bé hít thở.

• Sự tích tụ dịch nhầy sinh lý: Trong những tháng đầu đời, niêm mạc mũi của bé tự tiết ra dịch nhầy để làm ẩm và lọc bụi bẩn. Do bé chưa biết tự hỉ mũi hay súc họng, dịch nhầy này dễ bị ứ đọng lại ở phần sau Mũi – Họng.

• Trào ngược sữa sau khi bú: Khi bé nằm xuống ngay sau cữ bú, một lượng nhỏ sữa hoặc dịch dạ dày có thể trào ngược lên vùng hầu họng. Sữa đọng lại ở cổ họng kết hợp với dịch nhầy sẽ tạo ra tiếng trẻ sơ sinh khò khè ở cổ họng rụt rịt mỗi khi bé ngủ.

• Sụn thanh quản còn mềm (Mềm sụn thanh quản): Đây là hiện tượng sinh lý lành tính ở nhiều trẻ sơ sinh. Nắp thanh quản còn mềm nên khi bé hít vào, phần sụn này bị hơi kéo sụp xuống, tạo ra tiếng thở khò khè hoặc thở rít nhẹ khi nằm ngửa.

2. Phân biệt tiếng khò khè sinh lý và dấu hiệu bệnh lý

Để có hướng xử lý kịp thời và an tâm chăm sóc con, cha mẹ cần phân biệt rõ tiếng khò khè sinh lý bình thường và những dấu hiệu cảnh báo bệnh lý nguy hiểm.

2.1. Khò khè sinh lý (Hiện tượng bình thường)

Hầu hết các trường hợp trẻ sơ sinh thở khò khè khi ngủ trong 3 tháng đầu đời đều là sinh lý nếu đi kèm các đặc điểm sau:

• Tiếng khò khè nghe như tiếng sụt sịt nhẹ, rõ hơn khi bé ngủ hoặc sau khi vừa bú xong.

• Bé vẫn bú mẹ/bú bình tốt, tăng cân đều đặn theo bảng chuẩn.

• Bé không bị sốt, không ho, sắc mặt hồng hào.

• Khi bé thức chơi hoặc khi được bế đứng lên, tiếng khò khè giảm đi hoặc biến mất.

2.2. Khò khè bệnh lý (Cảnh báo nguy hiểm)

Khò khè có thể là triệu chứng của các bệnh lý đường hô hấp như viêm phế quản, viêm tiểu phế quản, viêm phổi hoặc dị ứng. Mẹ cần cảnh giác khi hiện tượng trẻ sơ sinh khò khè ở cổ họng xuất hiện cùng các dấu hiệu sau:

• Thở nhanh, thở gấp: Tần số thở của bé trên 60 lần/phút (đối với trẻ dưới 2 tháng tuổi) hoặc trên 50 lần/phút (đối với trẻ từ 2 đến 12 tháng tuổi).

• Rút lõm lồng ngực: Phần thịt giữa các hộc sườn hoặc vùng dưới lồng ngực của bé bị lõm sâu vào mỗi khi bé hít vào.

• Cánh mũi phập phồng: Bé phải dùng sức để thở, cánh mũi mở rộng liên tục.

• Bé sốt, bỏ bú, quấy khóc liên tục: Bé mệt mỏi, lờ đờ, khóc thút thít và không chịu bú.

• Sắc mặt bất thường: Môi, lưỡi hoặc đầu ngón tay ngón chân của bé có dấu hiệu tái nhạt hoặc tím tái.

3. Quy trình vệ sinh mũi họng an toàn giúp bé thông thoáng đường thở

Khi thấy trẻ sơ sinh thở khò khè khi ngủ do dịch nhầy hoặc sữa đọng, mẹ có thể thực hiện quy trình làm sạch mũi họng an toàn tại nhà theo các bước chuẩn y khoa dưới đây:

Bước 1: Cho bé nằm dốc nhẹ và nhỏ nước muối sinh lý

Đặt bé nằm trên bề mặt bằng phẳng, nâng nhẹ phần đầu và thân trên của bé cao hơn một chút. Nhỏ từ 1 đến 2 giọt nước muối sinh lý 0.9% (loại đơn liều dành riêng cho trẻ sơ sinh) vào mỗi bên mũi. Nước muối sẽ làm loãng dịch nhầy và sữa đọng ở niêm mạc mũi họng.

Bước 2: Massage nhẹ nhàng vách mũi

Mẹ dùng ngón tay trỏ đã rửa sạch massage nhẹ nhàng hai bên cánh mũi của bé theo chiều từ trên xuống dưới. Thao tác này giúp dịch nhầy di chuyển ra phía ngoài cửa mũi dễ dàng hơn.

Bước 3: Làm sạch dịch thừa

Nếu dịch nhầy chảy ra cửa mũi, mẹ dùng khăn xô mềm ẩm lau nhẹ nhàng. Tránh dùng tăm bông cứng ngoáy sâu vào trong mũi vì có thể làm tổn thương niêm mạc mũi non nớt của bé.

4. Tầm quan trọng của tư thế nằm đối với hệ hô hấp của trẻ sơ sinh

Bên cạnh việc vệ sinh mũi họng, tư thế nằm nghỉ ngơi của bé đóng vai trò quyết định đến việc giữ cho đường thở luôn thông thoáng, hạn chế tối đa tình trạng trẻ sơ sinh khò khè ở cổ họng.

4.1. Tác hại của việc nằm phẳng hoàn toàn ngay sau khi bú

Sau khi bú xong, nếu đặt bé nằm ngay trên một bề mặt phẳng hoàn toàn (góc 0 độ), sữa và dịch dạ dày rất dễ trào ngược lên thực quản và lưu lại ở vùng hầu họng. Lượng dịch trào ngược này không chỉ làm bé bị ọc sữa mà còn gây kích ứng niêm mạc, tích tụ đờm nhầy, khiến trẻ sơ sinh thở khò khè khi ngủ trở nên tồi tệ hơn.

4.2. Giữ tư thế nâng nhẹ phần thân trên – Giải pháp hỗ trợ đường thở

Các chuyên gia Nhi khoa khuyến cáo, việc duy trì tư thế nâng dốc nhẹ phần thân trên (nâng cả đầu, vai và lưng ở góc nghiêng an toàn từ 11 đến 15 độ) mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho hệ hô hấp của bé:

• Ngăn ngừa chảy ngược dịch: Giúp sữa sau khi bú đi thẳng xuống dạ dày theo lực hút tự nhiên, ngăn dịch nhầy và sữa đọng ngược lên cổ họng.

• Giúp đường thở thẳng và thông thoáng: Tư thế nâng dốc nhẹ giúp cổ bé không bị gập xuống ngực, giữ cho ống khí quản luôn ở trạng thái mở rộng tối đa, từ đó giảm tiếng khò khè rụt rịt.

• Hỗ trợ bé nghỉ ngơi dễ chịu sau khi vệ sinh mũi: Sau khi làm sạch mũi bằng nước muối, tư thế nằm dốc nhẹ giúp lượng dịch dư thừa còn lại thoát ra ngoài tự nhiên thay vì chảy ngược vào sâu trong phế quản.

5. Khi nào cha mẹ cần đưa bé đi khám bác sĩ?

Cha mẹ không nên chủ quan và cần đưa bé đến các cơ sở y tế hoặc bệnh viện Nhi khoa ngay lập tức nếu hiện tượng trẻ sơ sinh thở khò khè khi ngủ đi kèm các biểu hiện sau:

• Khò khè kéo dài liên tục trên 2 tuần không có dấu hiệu thuyên giảm.

• Bé có biểu hiện khó thở, thở rít, rút lõm lồng ngực hoặc tím tái môi.

• Bé sốt cao trên 38.5 độ C không hạ.

• Bé bỏ bú hoàn toàn, nôn trớ tất cả những gì bú vào.

• Tiếng khò khè xuất hiện đột ngột sau khi bé bị sặc sữa hoặc sặc vật thể lạ.

Lời Kết

Hiện tượng trẻ sơ sinh thở khò khè khi ngủ đa phần là phản xạ sinh lý lành tính do đường thở của bé còn nhỏ và dễ tích tụ dịch nhầy. Cha mẹ chỉ cần theo dõi sát sao, vệ sinh mũi họng đúng cách bằng nước muối sinh lý và chú ý duy trì tư thế nằm nâng dốc nhẹ phần thân trên sau khi bú để giữ đường thở của bé luôn thông thoáng, giúp con có giấc ngủ trọn vẹn và an lành.

Đồng Hành Cùng Mobychoice Chăm Sóc Sức Khỏe Bé Yêu

Mobychoice luôn tự hào mang đến cho cha mẹ những kiến thức chăm sóc trẻ sơ sinh chuẩn khoa học cùng các sản phẩm hỗ trợ tư thế nằm và tiện ích sơ sinh cao cấp.

• Website chính thức: mobychoice.vn

• Hotline tư vấn: 085.363.6969

• Fanpage chính thức: Mobychoice – Best Choice For Mom & Baby