Bé đang bú bỗng phải dừng lại để thở, ngủ không yên hoặc phát ra tiếng khụt khịt khiến nhiều cha mẹ lập tức lo lắng: Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao?

Trong nhiều trường hợp, phụ huynh có thể hỗ trợ bé bằng những biện pháp đơn giản như nhỏ nước muối sinh lý, làm ẩm không khí và hút dịch mũi nhẹ nhàng khi cần. Tuy nhiên, với trẻ sơ sinh, điều quan trọng không chỉ là “làm thông mũi” mà còn phải nhận biết sớm các dấu hiệu khó thở, sốt hoặc bú kém cần được bác sĩ đánh giá.

Hướng dẫn dưới đây tập trung vào những cách chăm sóc an toàn tại nhà và cách sử dụng máy hút mũi đúng vai trò: hỗ trợ làm sạch dịch mũi, không thay thế việc khám và điều trị y tế.

Vì sao trẻ sơ sinh dễ bị nghẹt mũi?

Đường mũi của trẻ sơ sinh nhỏ hơn nhiều so với người lớn. Vì vậy chỉ một lượng dịch nhầy nhỏ hoặc tình trạng niêm mạc mũi sưng nhẹ cũng có thể khiến bé phát ra tiếng khụt khịt, bú chậm hoặc khó chịu khi ngủ.

Ở những ngày đầu sau sinh, một số bé có thể nghe giống như đang nghẹt mũi do còn dịch trong đường mũi. Với trẻ lớn hơn, cảm lạnh do virus là một nguyên nhân thường gặp của tình trạng sung huyết và tăng tiết dịch mũi.

Dịch nhầy tích tụ trong đường mũi

Trẻ sơ sinh chưa biết tự xì mũi. Khi dịch tiết đặc hoặc tích tụ nhiều, bé không thể chủ động đẩy dịch ra ngoài giống trẻ lớn và người trưởng thành.

Tình trạng này có thể khiến bé khó chịu hơn khi bú, bởi trẻ nhỏ cần phối hợp giữa bú, nuốt và thở.

Cảm lạnh và nhiễm virus đường hô hấp

Nghẹt mũi có thể đi cùng sổ mũi, ho hoặc các triệu chứng của nhiễm virus đường hô hấp. Không phải mọi trường hợp nghẹt mũi đều cần dùng thuốc.

Với trẻ sơ sinh, cần quan sát tổng thể tình trạng của bé thay vì chỉ nhìn vào màu hoặc lượng dịch mũi.

Không khí khô và các yếu tố kích thích

Không khí quá khô có thể khiến dịch mũi trở nên đặc hơn. Khói thuốc, bụi và các chất kích thích trong không khí cũng nên được hạn chế tối đa trong không gian sinh hoạt của trẻ.

Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao?

Khi bé chỉ nghẹt mũi nhẹ, vẫn tỉnh táo, bú được và không có dấu hiệu khó thở, cha mẹ có thể bắt đầu bằng các biện pháp chăm sóc đơn giản.

1. Quan sát khả năng thở, bú và trạng thái của bé

Trước khi tìm cách hút sạch dịch mũi, hãy quan sát trẻ.

Cần chú ý:

• Bé có bú được như bình thường không?
• Có thở nhanh bất thường không?
• Có co kéo vùng ngực hoặc bụng khi thở không?
• Môi hoặc da có chuyển xanh, tái không?
• Bé có tỉnh táo và phản ứng bình thường không?
• Có sốt hay không?

Nếu chỉ nghe thấy tiếng khụt khịt nhưng bé vẫn thở thoải mái, ăn bú tốt và ngủ được, phụ huynh không nhất thiết phải liên tục hút mũi.

2. Nhỏ nước muối sinh lý để làm mềm dịch

Với dịch mũi khô hoặc đặc, có thể sử dụng dung dịch nước muối không chứa thuốc để giúp làm ẩm và làm mềm chất nhầy trước khi hút.

Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cũng khuyến nghị dùng nước muối mũi kết hợp hút nhẹ để hỗ trợ trẻ bị nghẹt mũi.

Trong thực tế chăm sóc trẻ sơ sinh tại nhà, cha mẹ nên ưu tiên dung dịch nước muối dành cho trẻ có nguồn gốc rõ ràng và sử dụng theo hướng dẫn trên sản phẩm hoặc hướng dẫn của nhân viên y tế.

Không tự pha thêm thuốc hoặc sử dụng thuốc nhỏ mũi có hoạt chất co mạch cho trẻ sơ sinh khi chưa được bác sĩ chỉ định.

3. Hút mũi nhẹ nhàng khi có nhiều dịch

Nếu sau khi làm mềm dịch mà mũi bé vẫn chứa nhiều chất nhầy gây cản trở bú hoặc thở bằng mũi, có thể sử dụng bóng hút, dụng cụ hút mũi hoặc máy hút mũi cho bé.

AAP cho biết hút mũi nhẹ nhàng có thể giúp trẻ ăn bú dễ hơn; thời điểm trước khi bú hoặc trước giấc ngủ thường thuận tiện hơn.

Nguyên tắc quan trọng là:

• Không đưa đầu hút quá sâu.
• Không dùng lực hút quá mạnh.
• Không cố hút khi mũi không có nhiều dịch.
• Dừng lại nếu bé chảy máu mũi hoặc quá khó chịu.
• Vệ sinh dụng cụ sau khi sử dụng.

Một số hướng dẫn nhi khoa khuyến nghị không hút mũi quá khoảng 4 lần/ngày để hạn chế kích ứng niêm mạc.

4. Cho bé bú đều để duy trì đủ dịch

Khi nghẹt mũi, trẻ có thể bú chậm hoặc phải nghỉ nhiều lần giữa cữ bú. Cha mẹ có thể làm sạch mũi trước cữ bú để giúp bé dễ phối hợp bú và thở hơn.

AAP vẫn khuyến nghị tiếp tục cho trẻ bú mẹ khi trẻ bị cảm lạnh nếu có thể.

Nếu trẻ bú ít rõ rệt, nôn nhiều, ít tiểu hoặc có dấu hiệu mất nước, cần liên hệ nhân viên y tế.

5. Giữ độ ẩm không khí phù hợp

Máy tạo ẩm phun sương mát có thể giúp duy trì độ ẩm và làm dịch mũi bớt khô. AAP và FDA đều đề cập máy tạo ẩm sương mát như một biện pháp hỗ trợ khi trẻ bị nghẹt mũi.

Nếu sử dụng máy tạo ẩm, cần:

• Đặt máy ngoài tầm với của trẻ.
• Thay nước thường xuyên.
• Vệ sinh máy theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Không để máy trở thành nơi phát triển nấm mốc hoặc vi khuẩn.

6. Giữ tư thế ngủ an toàn

Một sai lầm khá phổ biến là kê gối hoặc nâng đầu nệm vì cho rằng bé nghẹt mũi sẽ dễ thở hơn.

AAP khuyến cáo trẻ sơ sinh vẫn nên được đặt nằm ngửa trên bề mặt phẳng, chắc chắn, không kê gối, khăn hoặc tạo mặt ngủ nghiêng để điều trị nghẹt mũi. Các bề mặt ngủ nghiêng có thể làm đầu trẻ gập về phía trước và ảnh hưởng đường thở.

Vì vậy, ngay cả khi bé nghẹt mũi, không nên tự tạo độ dốc cho giường hoặc cho bé ngủ lâu trong ghế rung, ghế ô tô hay thiết bị ngồi.

7. Không tự ý dùng thuốc cảm, thuốc thông mũi

Cha mẹ không nên tự mua thuốc trị cảm, thuốc kháng histamine hoặc thuốc thông mũi cho trẻ sơ sinh.

FDA cảnh báo trẻ dưới 2 tuổi không nên dùng các sản phẩm ho và cảm lạnh không kê đơn có chứa thuốc thông mũi hoặc kháng histamine vì có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng.

Nếu bé cần dùng bất kỳ loại thuốc nào, nên có hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ hoặc nhân viên y tế có chuyên môn.

Có nên dùng máy hút mũi cho trẻ sơ sinh?

Có thể dùng máy hút mũi để hỗ trợ làm sạch dịch mũi khi trẻ có nhiều dịch và chưa thể tự xì mũi, nhưng không cần sử dụng liên tục chỉ vì nghe thấy tiếng khụt khịt.

Máy hút mũi có ích nhất khi dịch mũi thực sự cản trở việc bú, ngủ hoặc khiến bé khó chịu. Nước muối sinh lý có thể được sử dụng trước để giúp dịch đặc mềm hơn rồi mới hút nhẹ.

Khi nào máy hút mũi hữu ích?

Có thể cân nhắc hút mũi khi:

• Mũi bé có nhiều dịch nhìn thấy được.
• Dịch đặc, khó tự chảy ra ngoài.
• Bé khó bú vì phải ngừng liên tục để thở.
• Bé khó chịu do dịch mũi.
• Nước muối đã làm mềm dịch nhưng dịch vẫn còn nhiều.

MobyChoice hiện có dòng máy hút mũi cho bé được giới thiệu với mục đích hỗ trợ làm sạch dịch nhầy và sử dụng tại nhà. Thương hiệu cũng lưu ý sản phẩm chỉ mang tính hỗ trợ vệ sinh mũi và không thay thế điều trị y tế.

Cách hút mũi cho bé an toàn

Có thể thực hiện theo trình tự:

1. Rửa sạch tay.
2. Chuẩn bị nước muối và dụng cụ hút mũi sạch.
3. Đặt bé ở tư thế ổn định.
4. Nhỏ nước muối để làm mềm dịch nếu cần.
5. Đặt đầu hút ở cửa mũi, không đưa sâu.
6. Chọn lực hút nhẹ phù hợp.
7. Hút từng bên mũi trong thời gian ngắn.
8. Lau sạch phần dịch bên ngoài.
9. Vệ sinh đầu hút và khoang chứa dịch ngay sau khi dùng.

Không nên cố hút nhiều lần để đạt mục tiêu “mũi sạch hoàn toàn”. Niêm mạc mũi của trẻ rất nhạy cảm và hút quá nhiều có thể gây kích ứng.

Những sai lầm cần tránh khi trẻ sơ sinh nghẹt mũi

Khi tìm hiểu trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao, phụ huynh cũng cần biết những việc không nên làm.

Hút mũi quá mạnh hoặc quá nhiều lần

Lực hút mạnh không đồng nghĩa làm sạch tốt hơn. Hút quá thường xuyên có thể khiến vùng mũi bị kích ứng và bé ngày càng phản ứng nhiều hơn khi vệ sinh mũi.

Đưa đầu hút sâu vào trong mũi

Đầu hút chỉ cần tiếp cận phần cửa mũi theo đúng hướng dẫn của dụng cụ. Không cố đưa sâu để “hút hết” dịch.

Hút mũi ngay sau khi bé vừa bú no

Nên ưu tiên làm sạch mũi trước cữ bú. Nationwide Children’s Hospital lưu ý hút mũi sau khi ăn có thể khiến trẻ nôn.

Kê cao đầu khi bé ngủ

Đây không phải biện pháp ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh. Bé vẫn nên ngủ nằm ngửa trên mặt phẳng chắc chắn, không có gối hoặc vật mềm xung quanh.

Dùng thuốc nhỏ mũi tùy ý

Không thay nước muối thông thường bằng thuốc co mạch hoặc thuốc cảm khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Khi nào trẻ sơ sinh nghẹt mũi cần đi khám?

Không nên tiếp tục xử lý tại nhà nếu trẻ có biểu hiện bệnh nặng hơn.

Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như:

• Khó thở rõ rệt hoặc phải gắng sức để thở.
• Thở nhanh bất thường.
• Co kéo lồng ngực hoặc bụng khi thở.
• Môi, lưỡi hoặc da chuyển xanh, xám hoặc tái.
• Trẻ rất lừ đừ, khó đánh thức.
• Bú kém rõ rệt hoặc không bú được.
• Tiểu ít bất thường.
• Co giật.
• Tình trạng khiến cha mẹ cảm thấy bé đang trở nặng.

Đặc biệt, với trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên, cần được nhân viên y tế đánh giá khẩn cấp.

Nghẹt mũi chỉ là một triệu chứng. Máy hút mũi có thể giúp loại bỏ dịch nhầy nhưng không điều trị nguyên nhân gây sốt, khó thở hoặc nhiễm trùng.

Cách chọn máy hút mũi phù hợp cho bé

Nếu thường xuyên chăm sóc trẻ nhỏ, cha mẹ có thể chuẩn bị sẵn một dụng cụ hút mũi trong bộ đồ chăm sóc tại nhà.

Khi chọn máy hút mũi, nên ưu tiên:

• Đầu hút phù hợp với mũi trẻ nhỏ.
• Chất liệu tiếp xúc với bé mềm và dễ vệ sinh.
• Lực hút có thể kiểm soát, không quá mạnh.
• Khoang chứa dịch dễ tháo lắp.
• Dễ vệ sinh sau mỗi lần sử dụng.
• Hướng dẫn sử dụng rõ ràng.
• Nguồn gốc sản phẩm và đơn vị bán hàng minh bạch.

MobyChoice đang cung cấp sản phẩm máy hút mũi dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đồng thời có các nội dung hướng dẫn sử dụng và vệ sinh dụng cụ trên website.

Dù sử dụng loại hút tay hay máy hút mũi, kỹ thuật nhẹ nhàng và vệ sinh đúng cách vẫn quan trọng hơn việc cố tìm thiết bị có lực hút mạnh nhất.

Kết luận: Trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao?

Khi băn khoăn trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi phải làm sao, cha mẹ nên bắt đầu từ việc đánh giá tình trạng thở và bú của trẻ. Với nghẹt mũi nhẹ, các biện pháp như nước muối sinh lý, duy trì độ ẩm, cho bú đầy đủ và hút dịch nhẹ nhàng khi cần thường là những lựa chọn hỗ trợ phù hợp.

Máy hút mũi có thể giúp cha mẹ chủ động làm sạch dịch nhầy cho trẻ chưa biết xì mũi, nhưng cần sử dụng đúng cách, đúng lúc và không lạm dụng.

Quan trọng nhất, nếu trẻ có khó thở, bú kém, lừ đừ, tím tái hoặc sốt từ 38°C khi dưới 3 tháng tuổi, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế thay vì tiếp tục tự xử lý tại nhà.

MobyChoice – Đồng hành cùng ba mẹ trong hành trình chăm sóc bé

Chăm sóc trẻ nhỏ luôn cần sự cẩn thận và lựa chọn những sản phẩm phù hợp. Một chiếc máy hút mũi chất lượng sẽ trở thành trợ thủ hữu ích giúp ba mẹ vệ sinh mũi cho bé thuận tiện hơn trong những thời điểm cần thiết.

Tại MobyChoice, ba mẹ có thể tìm thấy các sản phẩm mẹ và bé được lựa chọn dựa trên tiêu chí an toàn, tiện lợi và phù hợp với nhu cầu sử dụng hằng ngày.

Với mong muốn đồng hành cùng ba mẹ trong từng giai đoạn phát triển của bé, MobyChoice luôn hướng đến những sản phẩm chất lượng, hỗ trợ hành trình chăm sóc con nhẹ nhàng hơn.

Mobychoice luôn tự hào mang đến cho cha mẹ những kiến thức chăm sóc bé chuẩn khoa học cùng các sản phẩm hỗ trợ giấc ngủ và tiện ích sơ sinh cao cấp.

• Website chính thức: mobychoice.vn

• Hotline tư vấn: 085.363.6969