Nghe thấy con thở “khò khè”, nhiều bố mẹ lập tức nghĩ trong mũi hoặc cổ họng bé đang có nhiều dịch và tìm cách hút mũi. Tuy nhiên, bé bị khò khè có nên hút mũi không còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra âm thanh.

Nếu tiếng khụt khịt xuất phát từ mũi bị nghẹt, làm loãng dịch bằng nước muối và hút mũi nhẹ nhàng có thể giúp đường mũi thông thoáng hơn, từ đó bé dễ bú và dễ chịu hơn. Ngược lại, tiếng khò khè thực sự có thể liên quan đến đường thở bên dưới mũi và không thể giải quyết chỉ bằng hút dịch mũi.

Vì vậy, điều bố mẹ cần làm trước tiên không phải là hút thật nhiều, mà là quan sát cách bé thở và các triệu chứng đi kèm.

Bé bị khò khè có nên hút mũi không?

Có thể hút mũi nếu bé đang bị nghẹt mũi, có dịch nhầy làm cản trở việc thở bằng mũi. Hút mũi đúng cách chủ yếu có tác dụng lấy bớt dịch trong hốc mũi; không phải phương pháp hút “đờm trong phổi”.

Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) cho biết nước muối nhỏ mũi có thể giúp làm lỏng dịch nhầy, sau đó có thể sử dụng bóng hút hoặc dụng cụ hút mũi để lấy dịch ra nhẹ nhàng. Việc làm thông mũi cũng có thể giúp trẻ bú thuận lợi hơn khi đang bị nghẹt.

Khi nào hút mũi có thể giúp bé?

Bố mẹ có thể cân nhắc vệ sinh và hút mũi khi trẻ:

• Nghẹt mũi, có nhiều dịch trong hốc mũi.
• Khụt khịt rõ khi bú hoặc ngủ.
• Khó bú vì phải ngừng liên tục để thở.
• Có dịch mũi đặc mà trẻ chưa thể tự xì mũi.
• Sau khi nhỏ nước muối, dịch đã mềm và có thể hút ra nhẹ nhàng.

Với trẻ nhỏ chưa biết xì mũi, hút mũi có thể là một cách hỗ trợ làm sạch dịch tiết khi cần thiết.

Khi nào không nên chỉ xử lý bằng hút mũi?

Nếu bé vẫn có tiếng khò khè sau khi mũi đã khá thông thoáng, đặc biệt âm thanh dường như xuất phát từ ngực, bố mẹ không nên tiếp tục hút mũi nhiều lần với hy vọng “hút hết đờm”.

HealthyChildren mô tả wheezing là tiếng rít hoặc tiếng huýt sáo liên quan đến đường thở dưới bị hẹp. Trong khi đó, nghẹt mũi cũng có thể tạo ra tiếng thở giống tiếng huýt sáo nhưng thường xuất phát từ vùng mũi.

Trong trường hợp nghi ngờ khò khè thực sự, trẻ nên được nhân viên y tế đánh giá thay vì chỉ tự xử lý bằng máy hút mũi tại nhà.

Vì sao bé nghẹt mũi lại phát ra tiếng giống khò khè?

Đường mũi của trẻ nhỏ có kích thước nhỏ. Khi niêm mạc mũi sưng hoặc dịch nhầy tích tụ, luồng không khí đi qua vùng hẹp có thể tạo thành tiếng khụt khịt, tiếng rít nhẹ hoặc âm thanh mà bố mẹ thường gọi chung là “khò khè”.

Đặc biệt khi bé nằm ngủ, dịch nhầy có thể khiến tiếng thở qua mũi nghe rõ hơn.

Seattle Children’s cũng lưu ý rằng tiếng thở ồn có thể liên quan đến dịch mũi khô hoặc đặc nằm sâu phía sau mũi và việc sử dụng nước muối có thể giúp làm sạch dịch này.

Tuy nhiên, không nên dựa vào âm thanh để tự chẩn đoán bệnh cho trẻ. Khò khè cũng có thể xuất hiện trong một số tình trạng liên quan đến đường hô hấp dưới.

Phân biệt khò khè do nghẹt mũi và khò khè từ đường thở

Việc phân biệt hoàn toàn bằng tai tại nhà không phải lúc nào cũng dễ. Tuy nhiên, bố mẹ có thể dựa vào một số đặc điểm để biết khi nào vệ sinh mũi có khả năng hữu ích.

Đặc điểm	Tiếng do nghẹt mũi	Khò khè cần chú ý
Vị trí nghe rõ	Quanh mũi	Có cảm giác từ ngực/đường thở
Có dịch mũi	Thường có	Có thể có hoặc không
Sau khi làm sạch mũi	Có thể giảm	Có thể vẫn còn
Khó thở	Thường không đáng kể nếu chỉ nghẹt mũi nhẹ	Có thể đi kèm thở nhanh, co kéo
Xử lý	Vệ sinh mũi, theo dõi	Nên được đánh giá nếu nghi wheezing

Âm thanh do mũi

Nếu bé có nhiều nước mũi, tiếng khụt khịt thay đổi khi đổi tư thế hoặc giảm đáng kể sau khi làm sạch mũi, nguyên nhân có thể liên quan đến dịch ở vùng mũi.

Điều này chỉ mang tính gợi ý, không phải phương pháp chẩn đoán.

Khò khè thực sự từ ngực

Nếu bé thở có tiếng rít rõ, âm thanh vẫn còn dù mũi đã sạch hoặc kèm dấu hiệu khó thở, bố mẹ nên liên hệ bác sĩ.

Theo HealthyChildren, trẻ xuất hiện wheezing nên được đánh giá y tế, bởi khò khè thực sự liên quan đến tình trạng hẹp của đường thở dưới.

Những trường hợp có thể hút mũi cho bé

Hút mũi phù hợp nhất khi mục tiêu là lấy dịch nằm trong mũi, không phải cố hút dịch ở sâu trong họng hay phổi.

Một số thời điểm bố mẹ thường có thể cân nhắc:

• Khi mũi bé bị tắc bởi dịch đặc.
• Trước khi bú nếu nghẹt mũi làm trẻ bú khó.
• Trước giấc ngủ khi dịch mũi khiến bé khó chịu.
• Sau khi nhỏ nước muối và dịch đã được làm mềm.

AAP đề cập việc vệ sinh mũi khoảng 15 phút trước khi bú hoặc trước giấc ngủ có thể giúp trẻ dễ ăn và dễ nghỉ ngơi hơn khi bị nghẹt.

Không cần hút chỉ vì nhìn thấy một ít dịch nếu bé vẫn thở, bú và sinh hoạt bình thường.

Hướng dẫn hút mũi cho bé đúng cách tại nhà

Bước 1: Làm mềm dịch mũi

Trước khi hút, có thể sử dụng nước muối nhỏ mũi thông thường, không chứa thuốc, theo hướng dẫn phù hợp với độ tuổi.

Nước muối giúp làm mềm dịch khô hoặc dịch đặc, nhờ đó việc hút dịch nhẹ nhàng hơn. AAP cũng lưu ý rằng chỉ hút mà không làm mềm trước có thể khó lấy được dịch nhầy đặc.

Bước 2: Hút từng bên mũi nhẹ nhàng

Đưa đầu hút vào vùng cửa mũi theo hướng dẫn của thiết bị, không cố đưa sâu vào bên trong.

Hút từng bên với thao tác nhẹ nhàng. Mục tiêu là lấy phần dịch đang cản trở đường mũi chứ không phải làm cho hốc mũi “sạch hoàn toàn”.

Nếu trẻ khó chịu nhiều, chảy máu mũi hoặc niêm mạc có biểu hiện kích ứng, nên dừng thao tác.

Bước 3: Vệ sinh dụng cụ sau khi sử dụng

Phần tiếp xúc với dịch mũi cần được làm sạch theo hướng dẫn của nhà sản xuất sau mỗi lần dùng.

Đặc biệt với máy hút mũi, bố mẹ nên kiểm tra hướng dẫn tháo lắp, vệ sinh và làm khô từng bộ phận của đúng model đang sử dụng.

Có nên hút mũi cho bé nhiều lần trong ngày không?

Không nên coi hút mũi là thao tác phải thực hiện liên tục mỗi khi nghe thấy bé phát ra âm thanh.

Seattle Children’s khuyến nghị việc sử dụng nước muối và hút mũi nên tập trung vào thời điểm trẻ không thể thở tốt qua mũi; hướng dẫn của họ với trẻ dưới 1 tuổi cũng giới hạn việc thực hiện thường xuyên trong ngày.

Tần suất phù hợp còn phụ thuộc tuổi, tình trạng mũi và hướng dẫn của bác sĩ. Quan trọng là tránh hút quá mạnh hoặc lặp lại không cần thiết vì niêm mạc mũi của trẻ khá nhạy cảm.

 

Những sai lầm bố mẹ nên tránh khi hút mũi

Hút mũi ngay khi nghe thấy tiếng khò khè

Khò khè không đồng nghĩa với dịch nằm trong mũi. Hãy kiểm tra xem trẻ có thực sự nghẹt mũi hay không.

Cố đưa đầu hút quá sâu

Dụng cụ chỉ cần tiếp cận vùng thích hợp theo hướng dẫn sử dụng. Không cố luồn sâu để tìm dịch.

Hút liên tục đến khi không còn chút dịch nào

Mục tiêu là giúp đường mũi thông thoáng hơn, không phải làm sạch tuyệt đối.

Chỉ hút mà không làm mềm dịch đặc

Dịch khô và đặc thường khó lấy ra. Nước muối có thể giúp làm lỏng dịch trước khi hút.

Cho rằng máy hút mũi có thể điều trị khò khè

Máy hút mũi chỉ hỗ trợ lấy dịch trong mũi. Thiết bị không thay thế việc thăm khám khi trẻ có biểu hiện bất thường về hô hấp.

Khi nào bé khò khè cần được đưa đi khám?

Đây là phần bố mẹ cần đặc biệt lưu ý.

Nếu trẻ có dấu hiệu khó thở, không nên mất thời gian chỉ thử hút mũi nhiều lần tại nhà. Seattle Children’s lưu ý rằng khó thở ở trẻ nhỏ có thể tiến triển nhanh và trẻ có dấu hiệu khó thở cần được đánh giá y tế.

Cần tìm trợ giúp y tế khẩn cấp nếu bé:

• Gắng sức rõ rệt để thở.
• Có hiện tượng vùng ngực hoặc kẽ sườn bị kéo lõm theo từng nhịp thở.
• Môi hoặc mặt chuyển xanh/tím.
• Gần như không thể khóc hoặc phát ra âm thanh vì khó thở.
• Ngừng thở hoặc có biểu hiện giảm ý thức.
• Đột ngột khó thở sau khi nghi hóc thức ăn hoặc dị vật.

AAP cũng khuyến nghị liên hệ bác sĩ nếu trẻ thở nhanh hơn bình thường hoặc tình trạng hô hấp ảnh hưởng đáng kể đến ăn, ngủ và sinh hoạt.

Nếu bố mẹ không chắc âm thanh của bé là nghẹt mũi hay khò khè từ ngực, việc cho trẻ được bác sĩ kiểm tra vẫn là lựa chọn an toàn hơn.

Máy hút mũi MobyChoice có thể hỗ trợ bố mẹ như thế nào?

Khi đã xác định bé chủ yếu bị nghẹt mũi do dịch tiết, dụng cụ hút mũi có thể giúp bố mẹ thao tác vệ sinh mũi thuận tiện hơn.

Máy hút mũi MobyChoice có thể được cân nhắc như một công cụ hỗ trợ trong quá trình chăm sóc mũi cho bé tại nhà. Khi sử dụng, bố mẹ vẫn nên tuân thủ nguyên tắc:

• Làm mềm dịch trước khi hút nếu dịch đặc.
• Hút nhẹ và chỉ khi cần thiết.
• Sử dụng đúng đầu hút và hướng dẫn của từng model.
• Vệ sinh các bộ phận tiếp xúc với dịch sau khi dùng.
• Không sử dụng máy như một phương pháp điều trị khò khè hoặc bệnh đường hô hấp.

Khi lựa chọn máy hút mũi MobyChoice hay bất kỳ thiết bị nào khác, yếu tố cần quan tâm không chỉ là khả năng hút mà còn là cách sử dụng phù hợp với độ tuổi của bé, vệ sinh thiết bị và khả năng kiểm soát thao tác của bố mẹ.

Nếu trẻ vẫn thở bất thường sau khi mũi đã được làm sạch, nên ngừng việc cố hút thêm và theo dõi các dấu hiệu hô hấp.

Kết luận: Bé bị khò khè có nên hút mũi không?

Với câu hỏi “Bé bị khò khè có nên hút mũi không?”, câu trả lời là có thể, nhưng chỉ khi bé thực sự bị nghẹt mũi và dịch mũi đang cản trở việc thở, bú hoặc ngủ.

Hút mũi không phải cách điều trị mọi trường hợp khò khè. Nếu âm thanh phát ra từ đường thở dưới hoặc đi kèm thở nhanh, co kéo lồng ngực, tím môi hay khó thở, trẻ cần được đánh giá y tế sớm.

Khi cần hỗ trợ lấy dịch mũi tại nhà, bố mẹ có thể tìm hiểu các dòng máy hút mũi MobyChoice, đồng thời đọc kỹ hướng dẫn của sản phẩm và sử dụng nhẹ nhàng, đúng mục đích. Nếu còn phân vân về tình trạng hô hấp của bé, hãy ưu tiên ý kiến từ bác sĩ hoặc nhân viên y tế.

Thông tin trong bài nhằm mục đích tham khảo và chăm sóc thông thường, không thay thế việc khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ.

FAQ – Câu hỏi thường gặp

1. Trẻ sơ sinh khò khè có hút mũi được không?

Nếu trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi và có dịch cản trở đường mũi, có thể làm mềm dịch bằng nước muối và hút nhẹ theo hướng dẫn phù hợp. Nếu bé khò khè từ ngực hoặc có dấu hiệu khó thở, nên đưa trẻ đi khám thay vì tiếp tục hút mũi.

2. Bé khò khè nhưng không có nước mũi thì có nên hút không?

Không nên hút chỉ dựa vào tiếng khò khè. Nếu không thấy dấu hiệu nghẹt mũi và âm thanh dường như phát ra từ ngực, bé cần được theo dõi kỹ và nên được bác sĩ đánh giá nếu tiếng khò khè kéo dài hoặc rõ rệt.

3. Hút mũi có lấy được đờm trong cổ họng của bé không?

Các dụng cụ hút mũi tại nhà chủ yếu được thiết kế để lấy dịch trong hốc mũi. Không nên cố đưa đầu hút sâu vào họng để lấy “đờm”.

4. Nên hút mũi trước hay sau khi bé bú?

Nếu nghẹt mũi khiến trẻ khó bú, có thể làm sạch mũi trước cữ bú. AAP cũng đề cập việc vệ sinh mũi trước khi ăn có thể giúp trẻ bị nghẹt mũi bú thuận lợi hơn.

5. Bé vẫn khò khè sau khi hút mũi thì phải làm sao?

Nếu mũi đã thông mà bé vẫn khò khè, đặc biệt kèm thở nhanh, khó thở, co kéo ngực hoặc trẻ mệt bất thường, không nên tiếp tục hút nhiều lần. Hãy liên hệ cơ sở y tế để trẻ được kiểm tra.